Wojna. Wojna nigdy się nie kończy. Zmieniają się jedynie uczestnicy i środki, za pomocą których prowadzone są wojny. Po Warlords - pierwszym dodatku do Civilization IV nadchodzi drugi, w którym oręż został zastąpiony przez dyplomację. Beyond the Sword kończy epokę brutalnego prowadzenia wojen, wprowadzając rozwinięte systemy dyplomacji, szpiegostwa oraz walki ekonomicznej.

Rozwój dyplomacji zostanie wzmocniony między innymi przez jeden z pięciu nowych cudów świata - Pałac Apostolski. Dzięki niemu żadne państwo z tą samą religią nie zdecyduje się na atak na nasze landy. Dodatkowo będziemy mogli wszczynać święte wojny z odmieńcami i stosować embargo wobec ich produktów. Będziemy także wymuszać pokój i szerzyć religię, co spowoduje szybki rozwój naszej gospodarki i kultury. Ponadto kolonie będą mogły odłączyć się od macierzystych krain a różne państwa zawierać ze sobą dyplomatyczne mariaże.

Nowością w grze mają być korporacje. W zamian za niektóre surowce wyprodukują one te trudniej dostępne, na przykład olej (w tym i benzynę) czy aluminium. Dzięki temu uzależnimy ekonomicznie inne państwa od siebie. Wielcy ludzie pomogą nam zakładać główne bazy korporacji, które przyniosą znaczny wzrost finansów. Oczywiście przed korporacjami możemy się bronić, decydując się na rozwój merkantylizmu lub wprowadzając własność państwową.

Kolejny sposób prowadzenia nieczystej walki to rozwinięte szpiegostwo. Na jego rozwój przeznaczymy odpowiednie sumy pieniędzy, tak samo jak na naukę czy kulturę. Zdobyte punkty możemy rozdysponować na akcje szpiegowskie: od zbadania poziomu cywilizacji przez podburzanie ludzi, zatruwanie wody i tym podobne. Ponadto szpiedzy staną się niewidoczni dla innych jednostek, oprócz innych szpiegów. Nowe budynki, Agencje Wywiadu pomogą odpowiednio wydawać fundusze na szpiegostwo, a Biura Bezpieczeństwa spowodują, że trudniej będzie się „wtopić” w nasze państwo. Dodatkowo zaistnieje możliwość misji kontrszpiegowskich.